De titel I Like Art and Art Likes Me klinkt bijna als een liefdesverklaring aan kunst. Wat betekent kunst voor jou persoonlijk? En hoe uit je dit in de kunstvorm theater?

"De titel is vooral een verwijzing naar het werk van Joseph Beuys I Like America and America Likes Me. In dat werk sluit Joseph Beuys zichzelf op met een coyote op Amerikaanse grond. Het werk symboliseerde een dialoog met de oorspronkelijke bewoners en natuur van Amerika en de traumatische kolonisatie daarvan. In deze voorstelling hebben we Beuys, met een grote liefde voor kunst en de vrijheid en toegankelijkheid daarvan, en Hitler, die juist de vrije kunst als entartet bestempelde en liet verwijderen uit Duitsland (alleen kunst dat het Nazi-ideaal uitdroeg mocht daar bestaan). Je zou dus deze fictieve dialoog kunnen zien als een dialoog tussen het vrije dat zoekt naar de oorsprong van kunst en het onderdrukkende dat kunst in een reservaat wil duwen.

Voor mij betekent kunst ontroering, spelen, reflecteren, voelen, denken, verzinnen, samenwerken, samen denken, voelen, zijn, kijken, luisteren etc. Werelden maken die er nog niet zijn of werelden die er zijn juist onder de loep nemen. Het is ook een medium via waar je sterke gevoelens of grote gedachte-experimenten kunt uitproberen. Een plek waar dit tot een collectief en groter gesprek kan leiden. Ik kan met een iemand een bevlogen of woedend of ontroerd gesprek voeren, maar wat is er nu mooier dan dat je dat gesprek met heel veel mensen tegelijkertijd kunt voeren? Samen het collectief geheugen oprekken en verrijken. Ohja, en moedig zijn. Kunst maken en toelaten betekent moedig zijn.

In theater uit ik dit elke keer anders. Maar er is altijd taal. Er is altijd denken en voelen. Er zijn altijd bruisende beelden. En er is altijd de wens iets aan te richten in het hoofd en het hart van de personages en toeschouwers. Ik wil dat mensen met nieuwe gedachtes de zaal verlaten, en dat deze nieuwe gedachtes kunnen leiden tot nieuwe inzichten en gevoelens."

Waar en wanneer bedacht je deze ontmoeting tussen Hitler en Beuys?

“Op een wandelvakantie in 2022 in Schotland met Jip Vuik (een van de schrijvers van de voorstelling, red.). Het viel me ineens in. Ik zei tegen Jip: je weet wel dat mensen denken dat Hitler boos was op Joodse mensen omdat hij zou zijn afgewezen op een Joodse kunstschool hè? En je weet wel dat Joseph Beuys iedereen toeliet op de kunstopleiding, ook als ze niet officieel waren aangenomen hè? Stel dat Joseph Beuys eerder was geboren en dat Hitler toelating had gedaan en door Beuys was toegelaten… Misschien was Hitler dan kunstenaar geworden en was de hele Tweede Wereldoorlog nooit gebeurd. Dat zou best wel een vet concept voor een voorstelling zijn.”

Kun je ons meenemen in het maakproces dat daarna volgde? 

"Die gedachte uit die wandelvakantie in 2022 is blijven hangen. En als een concept twee jaar blijft hangen, weet ik dat het diep genoeg zit en rijk genoeg is om er mee te gaan werken. Ik wilde niet dat het een klassieke theatertekst zou worden, maar een experiment, een stijl clash, eclectisch. En ik wist niet of dat zou kunnen uit één hoofd. Toen bedachten Jip en ik om er een writers' room van te maken en met meerdere schrijvers het stuk te schrijven. Dankzij Sarah (Moeremans) kwamen we op het spoor van onze vriend Willem de Wolf, en dat bleek een super match te zijn. Met Jip, Willem en Babette Kalker (dramaturg) zijn we meerdere keren naar Museum Schloss Moyland geweest: een museum vol met werk van Beuys en een groot archief met boeken en beeldmateriaal. Twee keer gingen we in residentie en sliepen we in een mooi klooster. Dus toen… praten, denken, zoeken, filosoferen over de wereld, kunst, politiek, moraal. Er kunnen zoveel gedachtes en gesprekken ontspruiten uit dit concept.

Uiteindelijk zijn Willem en Jip gaan schrijven en kreeg het langzaam vorm. Ik heb ook nog met beide acteurs (Julia Ghysels en Louis van der Waal) afgesproken en hun gedachtes en input meegenomen de schrijfruimte in. Dat is altijd verrijkend. En we zijn naar Friesland gegaan naar een vriendin van Louis die Joseph Beuys erg goed heeft gekend. En daarnaast natuurlijk veel boeken lezen en documentaires kijken. Ondertussen waren Daphne (de Winkel, kostuum) en ik ook al een jaar aan het praten en brainstormen. Dus zo hebben de verschillende disciplines elkaar al in een vroeg stadium geïnspireerd. Decor inspireerde tekst en kostuum, de acteurs inspireerden tekst en uiteindelijk gaat de tekst dan de vloer weer inspireren. Het was een schitterende kluwe.

Met Julia en Louis werken is bovendien geweldig. Van het begin af aan is het zo’n wonderlijk, fantasierijk, nieuwsgierig en experimenteel proces. En zij zijn zulke rijke persoonlijkheden en spelers. Het voelt vaak als buitenspelen. Hard, wild en eindeloos wonderlijk en fantasierijk. Het schrijfproces was al zo heerlijk inspirerend en dat ging helemaal door in het repetitieproces. Iedereen waarmee ik hiervoor werk is gewoon ontzettend goed en toegewijd in wat ze doen. Dat is het grootste cadeau dat je kunt hebben in een maakproces."