Minimaal theater, maximaal effect
Eindhovens Dagblad - 12 februari 2010 - Daphne Broers
Lucinde maakt leven niet mooier
De Telegraaf- 19 februari 2010 - Maaike Staffhorst


Minimaal theater, maximaal effect
Eindhovens Dagblad © Daphne Broers

Een jongetje zit in een bad. Hij kijkt in het afvoerputje. Hij ziet flarden van wolken, een weiland, zwarte koeien, blauw-grijze stallen, een knecht. Hij ziet een maisveld. Een boer. En een vrouw op de rand van het dak van een boerderij. De vrouw valt. Ze ligt op het stoepje. Dood. De boer stort in en grijpt zich vast in zijn maisveld. Hij ligt er jaren. Af en toe komt zijn knecht langs. En het melkmeisje.

Marcel Osterop en Constance Kruis nemen ons in 'Lucinde' mee in een zwartgerand sprookje. Een surrealistische vertelling over een jongetje in een badkuip, een boer, zijn vrouw, een knecht en een melkmeisje. Een verhaal zonder happy end waar onvervuld verlangen en hoop van afdruipt.

De twee Brabantse theatermakers hebben hun voorstelling ontdaan van alle mogelijke overtollige versieringen. De kaalheid giert als een rode draad door het stuk heen. Het decor, (een prachtige aarden wal van bruine vloerbedekking met boerderijfiguren van plastic), de muziek, (geluiden van rinkelende melkflessen, druppels water), het spel: alles is tot op het bot afgepeld. Alles, behalve de tekst. Die vloeit rijkelijk. En zit vol details, waardoor de motor van je verbeelding meteen op volle toeren gaat draaien. De roestige spijkers van het hekje bij het weiland, de glasscherven in de buik van het melkmeisje, de wormen die onder de buik van de boer in het maisveld doorkruipen: je ziet het kraakhelder voor je.

Osterop en Kruis schakelen in 'Lucinde' op en neer van vertellersrol naar personage via zichzelf weer terug naar de verteller. Vooral de scènes waarin Osterop de boer of de knecht speelt, zijn gruwelijk goed. Hij heeft een tijdje niet meer op het toneel gestaan – was druk met schrijven en regisseren – maar laat in 'Lucinde' wederom zien dat hij een multitalent is.

Constance Kruis ontroert vooral. In eerdere Cargo-stukken speelde zij vaak hysterische of bitchy personages, maar nu laat ze – in de scènes waarin ze over zichzelf en haar pasgeboren kindje vertelt – een heel breekbare, ingetogen kant zien.

'Lucinde' vergt veel van de toeschouwer. Dat is ook merkbaar bij het premièrepubliek. De soms wat barokke filosofische teksten zijn niet allemaal even lichtverteerbaar. Als de twee in hun vertellersrol kruipen, moet je je echt concentreren. Maar dit is dan ook geen amusement. Dit is toneel zoals het ooit ontstond. Bij een kampvuur, op een plein, voor een kerk, voor een boerderij. Dat Cargo het risico neemt om met dit stuk het hoofd boven het maaiveld uit te steken, is alleen al een dik compliment waard.

naar boven


Lucinde maakt leven niet mooier
De Telegraaf © Maaike Staffhorst

Een jongetje in bad kijkt door het afvoerputje. En wat hij daar allemaal ziet! Niet eens zo heel veel eigenlijk, maar wie bekend is met de stukken van Toneelgroep Cargo weet dat deze theatermakers een klein plot eindeloos kunnen uitrekken. In Lucinde verhalen Marcel Osterop en Constance Kruis over een boer en een knecht op het land en een meisje dat voorbij loopt.

Er wordt hard gewerkt op het land. Vooral de knecht is ijverig. Hij verzorgt de koeien, maait het maïsveld en kijkt uit naar het meisje met de melkflessen waarmee hij zo graag eens zou willen wandelen. Dagelijks passeert zij met haar rinkelende flessen de boer en de knecht. Hoe zij dat precies doet, vertelt Constance Kruis uiterst gedetailleerd. Het geduld van het publiek wordt daarbij behoorlijk op de proef gesteld. Door voortdurend nieuwe details toe te voegen verlengt ze de weg van het meisje tot in de oneindigheid. Daarnaast beeld ze de route ook nog eens uit door een speelgoedpoppetje aan een touwtje over het bruine tapijt te laten bewegen.

Het tapijt is de aarde waar de acteurs met hun voeten instaan. In dit sobere decor reconstrueren de twee een surrealistische vertelling met een aards thema: mensen zouden geen mensen zijn zonder verlangens, onhebbelijkheden en tekortkomingen.

Marcel Osterop speelt het ene moment de boer die met handen en voeten vastzit in de modder en schakelt dan over naar het engelachtige jongetje in het bad dat hemelse liederen over de aarde uitspreidt. Krachtig is ook zijn vertolking van de knecht die kapot gaat van verliefdheid maar geen zin begrijpelijk kan uitspreken.

Tegenover Osterops extraverte optreden staat het ingetogen spel van Constance Kruis. Haar bescheiden manier van doen wordt verrassend wanneer ze af en toe uit het verhaal lijkt te stappen om 'even iets tussendoor' te vertellen. Iets wat helemaal buiten de boer, de knecht en het meisje om gaat. Zo demonstreert ze terloops een kolfapparaat, wat een uitkomst is voor jonge moeders die ook wel eens op stap moeten.

Ondanks de duistere wereld waarin het verhaal zich afspeelt, is Lucinde niet alleen een beklemmend maar een poëtisch sprookje geworden. Confronterend voor wat betreft het herkenbare menselijke onvermogen, hoopvol omdat de tijd nooit stil zal staan en nieuwe kansen zich altijd weer aandienen.

naar boven